لبنیات

لبنیات یا فرآورده های لبنی شامل محصولاتی است که از شیر به دست می آیند.

برای استخراج فرآورده های لبنیاتی معمولاً از شیر گاو استفاده می شود اما در نقاط مختلف جغرافیایی ، از شیر پستانداران دیگری همچون بز ، گوسفند و یا گاومیش نیز برای تهیه ی فرآورده های لبنی استفاده می شود که مصرف شیر و محصولات لبنی این دسته از پستانداران در ایران نیز رواج دارد.

از بارز ترین مشخصه های لبنیات می توان به مقوی بودن همه ی آنها اشاره کرد که واقعا هرچقدر از آن گفته شود باز هم کم است. ویژگی مقوی بودن لبنیات به دلیل وجود مواد معدنی مفیدی است که برای نمونه می توان به وجود کلسیم اشاره کرد که نقش بسزایی در بهبود مشکلات بافت هایی از جمله استخوان ها و دندان ها دارد که به وجود آن وابسته هستند. از دیگر مشخصه های لبنیات می توان به پروتئین اشاره کرد که مصرف این ماده معدنی نیز برای بهبود و رشد ماهیچه ها حیاتی است.

لبنیاتی [کارخانه یا مکانی کوچکتر با هدف تولید لبنیات] های بسیاری در سرتاسر دنیا وجود دارند که تولید لبنیات را به صورت صنعتی انجام می دهند و پس از بسته بندی به فروش می رسانند.

برای نمونه لبنیات به توان به انواعی از فرآورده های لبنی اشاره کرد که همگی از شیر گرفته می شوند. این مواد غذایی مقوی شامل :

ماست

احتمالاً ماست از معروفترین مواد لبنی است. ماست به وسیله ی تخمیر شیر بدست می آید که در این فریند ، ملکول های تشکیل دهنده ی شیر ، بصورت ساختار یافته شکل و حالتی منسجم و متراکم تر پیدا می کند.

ماست به دلیل تراکم بیشتر نسبت به شیر ، مواد مغذی بیشتری در هر پیمانه دارد و این ماده غذایی که عموماً آن را به همراه نان میل می کنند ، می تواند یک وعده ی غذایی سبک اما بسیار مقوی برای بدن باشد.

دوغ

دوغ فرآورده ماست است ؛ زیرا دوغ را به وسیله ی ماست درست می کنند. دوغ عموماً به دو روش از ماست حاصل می شود.

در روش اول (که روشی ساده تر و سریعتر است) ماست را هم میزنند تا نرم و یکدست شود و سپس کمی آب به آن اضافه کرده و سپس دوباره هم میزنند تا ترکیب نا همگن آن نیز یکدست شود و ذرات ماست به درستی در آب حل شود و در مرحله ی آخر برای طعم دادن به آن از ریختن کمی نمک یا پونه خشک و نعناع خشک درون آن استفاده می کنند.

در روش دوم که روش اصلی درست کردن دوغ است و روشی خلاقانه و مخصوص عشایر است ، از مشک یا مشک برقی استفاه می کنند. طی این روش ، ماست درون مشک ریخته شده و آنقدر زده می شود تا کره از آن جدا شود. سپس در ظرفی در بسته (یا در همان مشک) نگهداری شده تا طعم ترش و اصیل دوغ را پیدا کند.

در تولید دوغ بصورت محلی ، هنگامی که فرایند تولید به پایان رسیده باشد و قصد نگهداری دوغ را داشته باشند از افزودن مقداری گیاهان محلی خوش طعم و خوش عطر برای طعم دهی به دوغ استفاه می کنند که علاوه بر طعم ، فواید دارویی زیادی دارد.

پنیر

پنیر انواع بسیار زیادی دارد و به همین دلیل روش های زیادی برای تولید پنیر وجود دارد ؛ اما در حالت معمول پنیر نیز مثل ماست از مایه زدن و تخمیر شیر بدست می آید.

برای این کار پس از اضافه کردن مایه پنیر به شیر ، مایع آبکی به وجود می آید که به اصطلاح به آن شیر دَلَمه شده گفته می شود ؛ این همان ماده ای است که به وسیله ی کیسه کردن یا پرس کردن آن و خارج کردن آب از آن ، پنیر را تولید می کنند.

جنس و سفتی پنیر بر اساس میزان فشردگی و خارج کردن آب از آن تعیین می کنند اما نوع پنیر به مواردی مثل طعم ، نحوه نگهداری و نوع شیر مصرفی و مواد افزودنی احتمالی (مثل ادویه ها یا طعم دهنده های مختلف) نیز تعیین می شود که تنوع بسیار زیادی به پنیر ها می دهد.

پنیر که بیشتر برای صبحانه استفاده می شود ، از لبنیاتی است که در مقیاس برابر ، از شیر ، دوغ و ماست مواد معدنی و مغذی بیشتری دارد و بسیار مقوی است.

در ادامه بهتر است این نیز ذکر شود که مصرف پنیر بهتر است در شب مصرف شود زیرا کلسیم فراوان پنیر در شب بهتر جذب می شود و همینطور در شب که مغز فسفر آزاد می کند ، مصرف پنیر توصیه می شود.

سرشیر

سرشیر ماده لبنی حوش طعم و پرچرب است که هنگام جوشیدن شیر ، بر روی آن تشکیل می شود. سرشیر را در وعده صبحانه یا به عنوان میان وعده ، به تنهایی یا به همراه مربا میل می کنند. سرشیر یک ماده بسیار مغذی و پر انرژی برای کودکان و بزرگسالان است که مصرف آن در وعده ی صبحانه برای بدن کافی است و فواید زیادی دارد.

از سرشیر در تهیه ی برخی شیرینی های محلی استفاده می شود اما به دلیل نداشتن بافت یکدست و مناسب برای تهیه ی خمیر و یا سس ها ، استفاده بسیار کمی در آشپزی دارد و معمولا بجای سرشیر از خامه استفاده می کنند.

خامه

خامه ماده ای از خوانواده لبنیات است که از لحاظ طعم بسیار شبیه به سرشیر است.

خامه به وسیله ی دستگاه های صنعتی از شیر استخراج می شود یا در روش سنتی از خودِ سرشیر تولید می شود. البته بافت خامه ، برخلاف سرشیر کاملاً یکدست و نرم است که تفاوت آن با سرشیر است.

خامه در حالت معمول به تنهایی یا به همراه خوراکی های خوشمزه ای مثل مربا ، یا عسل میل می شود که به دلیل طعم دلپذیر و دوست داشتنی اش ، مورد علاقه همه است ، خصوصاً کودکان که عاشق آن هستند.

خامه علاوه بر مصرف به عنوان صبحانه ای مقوی ، یا مصرف به عنوان یک میان وعده سبک ، کاربرد هایی در آشپزی نیز دارد. از خامه در تهیه ی برخی کیک ها ، نان شیرینی ها و کلوچه ها استفاده می شود و برای تهیه انواع سس و برخی سالاد ها کاربرد دارد.

علاوه بر خامه های معمولی که در بازار یافت می شود ، خامه های طعم داری نیز با طعم های شکلاتی ، عسلی و طعم های ترکیبی با میوه ها مثل توت فرنگی نیز تولید می شود که تنوع خوشمزه ای را به خامه ها می دهد و آن ها را مورد پسنده جوان تر ها و همینطور کودکان می کند.

کره

کره ، چربی شیر است که از خود شیر یا از سایر لبنیات مثل دوغ یا خامه گرفته می شود. برای گرفتن کره از لبنیات ، آن را می زنند. زدن شیر یا لبنیات فرایندی است که طی حرکت های ضربه مانند (محکم یا سریع) چربی که همان کره حیوانی است را از شیر جدا می کنند.

این ماده لبنی کاربرد های بسیاری دارد که واقعاً قابل جایگزینی نیست و طعم بسیاری از خوراکی های کره ای به آن وابسته است. به طور کلی از کره به عنوان خوراکی ای برای صبحانه و استفاده به عنوان ماده اولیه برای مواد غذایی و پخت غذا ها یا به جای روغن برای سرخ کردن مواد استفاده می کنند.

همچنین در مورد این ماده لبنی معروف ، توضیحات بیشتری را در بخش کره داده ایم که با مراجعه به این بخش می توانید بیشتر از این ماده مشهور بدانید.

کشک

کشک مقوی ترینِ لبنیات است. کشک یک ماده لبنی ترش مزه است که از دوغ تولید می شود و ترشی خود را مدیون آن است.

معمولا از این ماده پر خاصیت به عنوان ماده اولیه برای تهیه ی دیگر غذاها استفاده می شود که به صورت گرد و خشک شده یا به صورت مایع و در درون شیشه های دربسته در بازار موجود است.

خواص این ماده لبنی ، به دلیل فشردگی و تراکم بالا ، از تمامی مواد لبنیاتی دیگر ، حتی پنیر بیشتر است. در مورد فواید و خواص آن ، توضیحات بیشتری در بخش کشک موجود است که اگر به آن علاقه مندید پیشنهاد میکنم به آن سری بزنید.

قره قروت

قره قروت یا قارا ، ماده ای است که از آب کشک بدست می آید و به همین دلیل بسیار ترش است و جزء تنقلات نیز به شمار می آید. همانند دو ماده لبنیاتی بالا ، بخشی را برای بررسی بیشتر این ماده ، برای شما در نظر گرفته ایم. با مراجعه به بخش قره قروت ، می توانید از اطلاعات بیشتری در این باره بهره مند شوید.

سایر لبنیات

قطعاً این همه ی لبنیات های موجود نیست. در مناطق مختلف ایران ، از شیر فرآورده های لبنی بسیار زیادی تولید می کنند که لیست برخی از آنها برای شما فهرست شده است ؛ از دیگر لبنیات و فرآورده های لبنی می توان به موارد زیر اشاره کرد :

بستنی
خامه ترش
روغن حیوانی یا روغن کرمانشاهی
لور
آروشه
مَسکه
شکر پنیر
پینو
دورده یا دووِه
شیر غنی‌شده
شیر خشک
کفیر

مواد غذایی دنیای شگفت انگیزی دارد که بهتر است با آن آشنا شوید ؛ برای اطلاع از هر مورد روی آن کلیک کنید :

شیره خرما
رب
چای
برنج
شکر
عرق
جو
خلال
دمنوش
گندم
قهوه
قند
شکلات صبحانه
پودر
ترشی
حبوبات
سرکه
نمک
آرد

این محتوا مربوط به بخش آشنایی با مواد غذایی مجله‌ی سبز افروز است.

به بالای صفحه بردن

Designed by MihanSeo